Normen voor concentraties fijn stof, stikstofdioxide en ozon niet overschreden

In 2020 zijn de Europese grenswaarden voor fijn stof (PM10) op geen enkele meetlocatie overschreden (www.luchtmeetnet.nl). Volgens modelberekeningen komen echter lokaal (IJmond) nog wel overschrijdingen voor ( De Smet et al. 2020 De Smet, P.A.M., Visser, S., Valster, N.L., Schuch, W.J.L., Geijer, M.N., Van den Beld, W.A., Drukker, D., Groot Wassink, H., Sanders, Monitoringsrapportage NSL 2020: Stand van zaken Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit, Bilthoven. (2020) ). De jaargemiddelde concentratie van stikstofdioxide (NO2) bleef in 2020 op meetlocaties onder de Europese grenswaarde van 40 µg/m3 en ook uurgemiddelde piekconcentraties van stikstofdioxide boven 200 µg/m3 komen nergens nog voor (www.luchtmeetnet.nl). Verder liggen de ozonconcentraties (O3) onder de streefwaarde voor de bescherming van de volksgezondheid, maar de langetermijndoelstelling (op geen enkele dag een overschrijding van de hoogste 8-uursgemiddelde ozonconcentratie) wordt nog niet gehaald (gegevens voor 2010 t/m 2012).

Geen mensen blootgesteld aan concentraties boven EU-grenswaarden, wel aan concentraties boven strengere WHO-grenswaarden

Zowel voor NO2 als PM10 zijn in 2020 geen mensen blootgesteld aan concentraties boven de Europese grenswaarden. De advieswaarde van de World Health Organization (WHO) voor de jaargemiddelde concentratie PM10 is 20,0 μg/m3 en dus lager dan die van de EU Europese unie (Europese unie) (40,0 μg/m3) ( WHO 2005 WHO, Air quality guidelines: global update 2005: particulate matter, ozone, nitrogen dioxide and sulfur dioxide (2005) ). In 2019 waren nog ruim een half miljoen mensen in Nederland blootgesteld aan concentraties boven de WHO-advieswaarde voor PM10 en in 2020 nog ruim 13.000 ( De Smet et al. 2021 De Smet, P.A.M., Visser, S., Geijer, M.G., Valster, N.L., Huitema, M.S., Wesseling, J.P., Groot Wassink, H., Sanders, Monitoringsrapportage NSL 2021: Stand van zaken Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit. RIVM-rapport 2021-0018, Bilthoven (2021) ). Voor NO2 is de WHO-advieswaarde voor de jaargemiddelde concentratie gelijk aan de EU-grenswaarde van 40 µg/m3. In september 2021 heeft de WHO nieuwe striktere advieswaarden gepubliceerd. Voor fijnstof (PM10) is deze 15 µg/m3 en voor stikstofdioxide 10 µg/m3 ( WHO 2021 WHO, WHO global air quality guidelines: particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide, Geneve (2021) ). Uitgaande van deze nieuwe lagere WHO-advieswaarde is het geschatte aantal blootgestelden boven de advieswaarde in 2020 flink hoger: ruim 12,8 miljoen voor PM10 en ruim 14,7 miljoen voor NO2 ( De Smet et al. 2021 De Smet, P.A.M., Visser, S., Geijer, M.G., Valster, N.L., Huitema, M.S., Wesseling, J.P., Groot Wassink, H., Sanders, Monitoringsrapportage NSL 2021: Stand van zaken Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit. RIVM-rapport 2021-0018, Bilthoven (2021) ).

Tabel: Voldoet Nederland aan de grenswaarden?
Norm Grenswaarde Voldoet Nederland hier aan? Bron en meer informatie
Stikstofdioxide (NO2): Jaargemiddelde 40 µg/m3

Geen overschrijding op meetlocaties in 2020.

Compendium voor de Leefomgeving: Stikstofdioxide in lucht
Stikstofdioxide (NO2): Uurgemiddelde; overschrijding is toegestaan op niet meer dan 18 keer per jaar 200 µg/m3 Geen overschrijding op meetlocaties in 2020. Compendium voor de Leefomgeving: Stikstofdioxide in lucht
Fijn stof (PM10): Jaargemiddelde 40 µg/m3 Geen overschrijding op meetlocaties in 2020. Compendium voor de Leefomgeving: Fijn stof (PM10) in lucht
 
Fijn stof (PM10): Daggemiddelde; overschrijding is toegestaan op niet meer dan 35 dagen per jaar 50 µg/m3 Overschrijding op minder dan de toegestane 35 dagen in 2020. Compendium voor de Leefomgeving: Fijn stof (PM10) in lucht
Fijnere fractie van fijn stof (PM2,5): Jaargemiddelde 25 µg/m3 Geen overschrijding in 2015.  Compendium voor de Leefomgeving: Concentraties van de fijnere fractie van fijn stof (PM2,5)
Fijnere fractie van fijn stof (PM2,5): Jaargemiddelde; gemiddelde op basis van metingen op stedelijke achtergrondlocaties, de zogeheten blootstellingsconcentratie 20 µg/m3 Geen overschrijding in 2015. Compendium voor de Leefomgeving: Concentraties van de fijnere fractie van fijn stof (PM2,5)
 
Ozon (O3): Hoogste voortschrijdend 8-uursgemiddelde per dag; overschrijding is toegestaan op niet meer dan 25 dagen per jaar; gemiddeld over drie jaar 120 µg/m(streefwaarde) Het driejarig gemiddelde over de jaren 2010 t/m 2012 lag in geheel Nederland onder de 25 dagen. Compendium voor de Leefomgeving: Ozon in lucht en volksgezondheid, 1990-2012
 
Ozon (O3): Hoogste voortschrijdend 8-uursgemiddelde per dag; overschrijding is niet toegestaan; per kalenderjaar (langetermijndoelstelling)

120 µg/m(streefwaarde)

Deze langtermijndoelstelling werd in de jaren 2010 t/m 2012 overschreden. Compendium voor de Leefomgeving: Ozon in lucht en volksgezondheid, 1990-2012

Bron: Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit (LML) van het  RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) GGD Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst (Gemeentelijke of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst ) Amsterdam en de DCMR Milieudienst Rijnmond (samen luchtmeetnet.nl)

Meer informatie


Breed palet aan factoren bepalend voor de luchtkwaliteit

Verschillende factoren zijn van invloed op de luchtkwaliteit. Het  RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft een overzicht gemaakt van deze achterliggende factoren. Daarbij gaat het om individuele factoren, waaronder leefstijl, factoren in de leef-, woon- en werkomgeving en overstijgende drijvende krachten, zoals maatschappelijke ontwikkelingen en trends. 

Meer informatie

  • P.H. Fischer † (RIVM)
  • L. van Bree ( PBL Planbureau voor de Leefomgeving (Planbureau voor de Leefomgeving))
  • M. Harbers, red. (RIVM)