Relatief weinig probleemgebruikers in Nederland

Binnen de Europese Unie ( EU Europese unie (Europese unie)) kent Nederland met 1,3 probleemgebruikers per 1.000 inwoners van 15-64 jaar relatief weinig probleemgebruikers van opiaten. Wel moet opgemerkt worden dat het meest recente cijfer voor Nederland van 2012 dateert en de situatie veranderd kan zijn. Het EMCDDA definieert ‘probleemgebruik’ als injecterend drugsgebruik, of het langdurig/regelmatig gebruik van opiaten. Ook het gebruik van cocaïne en amfetamine kan problematisch zijn. De Europese Unie telde in 2020 naar schatting 1 miljoen probleemgebruikers van heroïne en andere opiaten (EMCDDA, 2022). 

Verschillen tussen landen moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd

De verschillen tussen landen zijn groot en moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd. Ze zijn namelijk niet alleen het gevolg van verschillen in  prevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.) van drugsgebruik, maar ook van verschillen in definities, methoden, (onder)rapportage en kwaliteit van de registratie.


Sterfte aan overdosis in Nederland gemiddeld

Internationaal gezien is in Nederland de sterfte aan een overdosis drugs gemiddeld (leeftijd 15-64 jaar). Voor 2019 wordt het overdosisgerelateerde sterftecijfer in Europa geschat op 14,8 per miljoen inwoners van 15-64 jaar. Meer dan driekwart (77%) van de sterfgevallen door een overdosis betrof mannen; dit zijn 23,7 gevallen per miljoen mannen. Mannen van 35-39 jaar werden het meest getroffen ( van Laar et al. 2021 van Laar, M., Beenakkers, E., Cruts, G., Ketelaars, T., Kuin, M., Meijer, R., van Miltenburg, C., Mujcic, A., Strada, L., Nationale Drug Monitor. Jaarbericht 2020, Utrecht (2021) ).

Stijging aantal sterfgevallen grootst onder oudere gebruikers

Tussen 2012 en 2017 nam het aantal sterfgevallen door een overdosis in de Europese Unie toe. Dit geldt in alle leeftijdscategorieën ouder dan 30 jaar. De sterfte in de leeftijdsgroep 50+ nam zelfs toe met 62%, terwijl de sterfte bij leeftijdsgroepen jonger dan 30 in het algemeen stabiel bleef ( EMCDDA 2019 EMCDDA, European Drug Report 2019: Trends and Developments, Lisbon (2019) ).  

Verschillen tussen landen moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd

De verschillen tussen landen zijn groot en moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd. Ze zijn namelijk niet alleen het gevolg van verschillen in  prevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.) van drugsgebruik, maar ook van verschillen in definities, methoden, (onder)rapportage en kwaliteit van de registratie.


  • M.W. van Laar (Trimbos-instituut)
  • E.A. van der Wilk, red. ( RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu))