Naar schatting 562.700 patiënten met COPD

In 2020 hadden 562.700 mensen  COPD Chronic obstructive pulmonary disease (Chronische obstructieve longziekten) (Chronic obstructive pulmonary disease (Chronische obstructieve longziekten)) (chronische bronchitis en/of emfyseem): 279.800 mannen en 282.900 vrouwen (32,3 per 1.000 mannen en 32,2 per 1.000 vrouwen). De  jaarprevalentie Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar. (Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar.) betreft een schatting van alle COPD-patiënten die gedurende een jaar bekend zijn bij de huisarts. Deze patiënten hoeven niet allemaal in dat betreffende jaar contact te hebben gehad met de huisarts voor hun COPD.

Huisartsencijfers lager dan zelfgerapporteerde cijfers

In CBS-Gezondheidsenquête gaf 4,3% van de ondervraagden aan dat zij en/of hun kind in 2020 COPD-klachten hebben gehad. Dit percentage is hoger dan de jaarprevalentie op basis van registratie door de huisarts. Daarvoor zijn tenminste drie verklaringen:

  • Niet alle patiënten met chronische hoestklachten, slijm opgeven en kortademigheid komen bij de huisarts.
  • Patiënten met luchtwegobstructie kunnen langzaam gewend zijn geraakt aan de benauwdheid en/of hun leven hierop hebben aangepast.
  • Niet alle gevallen van COPD worden door de huisarts (meteen) onderkend.

15.000 nieuwe patiënten met emfyseem en 5.600 met chronische bronchitis in 2020

In 2020 kwamen er 15.000 nieuwe patiënten met emfyseem bij (7.900 mannen en 7.100 vrouwen). Het aantal nieuwe gevallen van chronische bronchitis was 5.600 (2.500 mannen en 3.100 vrouwen). Deze schattingen zijn gebaseerd op de NIVEL Zorgregistraties eerste lijn.

Mogelijk lagere aantallen in 2020 door COVID-19-uitbraak

Bij vergelijking van het COVID-19-jaar 2020 en het jaar 2019 valt op dat het aantal nieuw geregistreerde gevallen en/of de  prevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.) van een groot aantal klachten en aandoeningen is afgenomen. Het is niet te achterhalen of deze klachten en aandoeningen daadwerkelijk minder voorkwamen in 2020 of dat de huisartsenpraktijk minder voor deze klachten werd bezocht (Nielen et al., 2021).

COPD naar type in 2020

 

Nieuwe gevallen

Jaarprevalentie

 

Mannen

Vrouwen

Mannen

Vrouwen

Per 1.000 personen

Chronische bronchitis/bronchiëctasieën (R91)

0,3

0,4

6,9

8,2

Emfyseem/COPD (R95)

0,9

0,8

26,8

25,6

COPD (R91, R95) a

 

 

32,3

32,2

Absolute aantallen

Chronische bronchitis/bronchiëctasieën (R91)

2.500

3.100

59.700

71.600

Emfyseem/COPD (R95)

7.900

7.100

231.900

224.500

COPD (R91, R95) a

 

 

279.800

282.900

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care (International Classification of Primary Care)-codes R91 en R95

a) De totale jaarprevalentie van COPD komt overeen met het aantal mensen dat in 2020 ten minste één vorm van COPD had. Mensen met meerdere vormen van COPD tellen dus maar één keer mee in het totaal.

Meer informatie


Jaarprevalentie COPD 2020

Sla de grafiek Jaarprevalentie COPD 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care (International Classification of Primary Care)-codes R91 en R95

COPD vaker bij oudere mannen

In 2020 hadden naar schatting 562.700 mensen  COPD Chronic obstructive pulmonary disease (Chronische obstructieve longziekten) (Chronic obstructive pulmonary disease (Chronische obstructieve longziekten)) (chronische bronchitis en/of emfyseem). COPD komt voornamelijk voor bij mensen van 50 jaar en ouder en de  prevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.) neemt toe met de leeftijd. Vanaf 70 jaar komt COPD vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. De  jaarprevalentie Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar. (Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar.) betreft een schatting van alle COPD-patiënten die gedurende een jaar bekend zijn bij de huisarts. Deze patiënten hoeven niet allemaal in dat betreffende jaar contact te hebben gehad met de huisarts voor hun COPD.

Mogelijk lagere aantallen in 2020 door COVID-19-uitbraak

Bij vergelijking van het COVID-19-jaar 2020 en het jaar 2019 valt op dat het aantal nieuw geregistreerde gevallen en/of de prevalentie van een groot aantal klachten en aandoeningen is afgenomen. Het is niet te achterhalen of deze klachten en aandoeningen daadwerkelijk minder voorkwamen in 2020 of dat de huisartsenpraktijk minder voor deze klachten werd bezocht ( Nielen et al. 2021 Nielen, M., Weesie, Davids, Winckers, Korteweg, Urbanus, de Leeuw, van Dijk, Korevaar, J., Hasselaar, Hek, Zorg door de huisarts. Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn: jaarcijfers 2020 en trendcijfers 2016-2020, Utrecht (2021) ).

Meer informatie


Jaarprevalentie COPD in huisartsenpraktijk 2011-2020

Sla de grafiek Jaarprevalentie COPD in huisartsenpraktijk 2011-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care (International Classification of Primary Care)-code R91 en R95
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2011
  • Geïndexeerd (2011 is 100)
  • De absolute cijfers (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Prevalentie COPD afgenomen

In de periode 2011-2020 is het aantal mensen met  COPD Chronic obstructive pulmonary disease (Chronische obstructieve longziekten) (Chronic obstructive pulmonary disease (Chronische obstructieve longziekten)) dat bekend was bij de huisarts ( jaarprevalentie Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar. (Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar.)) afgenomen. Voor mannen was de afname (24%) groter dan voor vrouwen (16%). Deze trend is gecorrigeerd voor veranderingen in de omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie). Het aantal mensen met COPD dat bekend was bij de huisarts lijkt in het COVID-19-jaar 2020 te zijn afgenomen ten opzichte van het jaar 2019. Het is niet te achterhalen of COPD daadwerkelijk minder voorkwam in 2020 of dat de huisartsenpraktijk minder voor deze aandoening werd bezocht ( Nielen et al. 2021 Nielen, M., Weesie, Davids, Winckers, Korteweg, Urbanus, de Leeuw, van Dijk, Korevaar, J., Hasselaar, Hek, Zorg door de huisarts. Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn: jaarcijfers 2020 en trendcijfers 2016-2020, Utrecht (2021) ). Het per jaar geschatte en ongecorrigeerde aantal mensen met COPD dat bekend was bij de huisarts is voor mannen afgenomen van 301.600 in 2011 naar 279.800 in 2020. Voor vrouwen is het aantal ook iets gedaald, van 293.400 in 2011 naar 282.900 in 2020 (absolute aantallen zichtbaar in de tabelweergave).

Prevalentie COPD voor vrouwen tussen 2000 en 2010 bijna verdubbeld

De gestandaardiseerde jaarprevalentie van COPD is in de periode 2000-2010 bijna verdubbeld voor vrouwen. Voor mannen was geen duidelijke trend zichtbaar. Deze trend is gebaseerd op de huisartsenregistratie RNH-Limburg (zie: Trend jaarprevalentie en nieuwe gevallen COPD 1991-2014 (PDF; 127 KB)).

Meer informatie


Verwachte stijging aantal mensen met COPD door alleen demografie

Op basis van uitsluitend demografische ontwikkelingen zal het absoluut aantal mensen met  COPD Chronic obstructive pulmonary disease (Chronische obstructieve longziekten) (Chronic obstructive pulmonary disease (Chronische obstructieve longziekten)) ( jaarprevalentie Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar. (Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar.)) in de periode 2018-2040 naar verwachting met 31% stijgen. De verwachte stijging bedraagt 37% voor mannen en 26% voor vrouwen. De toename zal groter of kleiner kunnen zijn door andere (niet-demografische) ontwikkelingen die de kans op het vóórkomen van COPD beïnvloeden.

Meer informatie

  • M.M.J. Nielen ( NIVEL Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg (Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg))
  • M.J.J.C. Poos (RIVM)
  • A.M. Gommer, red. (RIVM)
  • C. Hendriks, red. (RIVM)
  • H. Giesbers, red. (RIVM)
  • H.B.M. Hilderink (RIVM)
  • M. Rodriguez, red. (RIVM)