Zowel genen als omgeving belangrijk in ontstaan drugsverslaving
Een drugsverslaving ontwikkelt zich door een wisselwerking tussen persoonsgebonden factoren (waaronder genetische aanleg) en omgevingsinvloeden (Deak & Johnson 2021;Prom-Wormley et al. 2017;Ouzir & Errami 2016). In de tabel worden verschillende risicofactoren beschreven die de kans op een drugsverslaving verhogen. Een drugsverslaving ontstaat alleen als de drugs meerdere keren is gebruikt. Andere persoonsgebonden factoren die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van een drugsverslaving zijn bijvoorbeeld een impulsieve persoonlijkheid en negatieve ervaringen in de jeugd. De risicofactoren voor het ontwikkelen van een drugsverslaving komen grotendeels overeen met de risicofactoren voor het ontwikkelen van een alcoholverslaving.
Tabel: Risicofactoren voor de ontwikkeling van een drugsverslaving
Risicofactor |
Toelichting |
Bron |
---|---|---|
Genen |
|
Deak & Johnson 2021;Wlodarczyk et al. 2017 |
Persoonlijkheid |
|
Kozak et al. 2019;Ouzir & Errami 2016 |
Kenmerken van het gebruik |
|
Zou et al. ;Jordan & Andersen 2017 |
Negatieve ervaringen in de jeugd |
|
Halpern et al. 2018;Cicchetti & Handley 2019 |
Andere psychische stoornissen |
|
Ouzir & Errami 2016 |
Drugsverslaving gaat gepaard met problemen in functioneren
Mensen met een drugsverslaving functioneren slechter op diverse gebieden. Zo ervaren ze vaker problemen in het nakomen van verplichtingen op het gebied van werk en school. Ook hebben mensen met een drugsverslaving vaker sociale en interpersoonlijke problemen (Jordan & Andersen 2017). Daarnaast brengt een drugsverslaving ook maatschappelijke problemen met zich mee. Zo wordt drugsgebruik in verband gebracht met huiselijk geweld, overlast, criminaliteit en verkeersongevallen (Fleury et al. 2016; Nationale Drug Monitor (n) 2022; Nationale Drug Monitor (o) 2022). Veel van deze problemen komen ook voor bij mensen met een alcoholverslaving.
Drugsverslaving heeft lichamelijke en psychische gevolgen
Een drugsverslaving kan tot allerlei gezondheidsschade leiden. Die schade hoeft niet direct door de werking van de drugs zelf veroorzaakt te worden. De schade kan ook het gevolg zijn van de wijze waarop drugs gebruikt worden zoals een hiv (Human immunodeficiency virus (Humane Immunodeficiëntievirus))-besmetting door het spuiten met besmette naalden (Nationale Drug Monitor (m) 2022). Een drugsverslaving wordt in verband gebracht met lichamelijke aandoeningen, waaronder hart- en vaatziekten, kanker en infectieziekten (Fleury et al. 2016). Daarnaast kan een verslaving gelijktijdig optreden met verschillende psychische stoornissen (zie hieronder).
Slaap- en kalmeringsmiddelen zijn verslavend
Slaap- en kalmeringsmiddelen, zoals benzodiazepinen, hebben een verslavende werking. Het gebruik van benzodiazepinen kan op de lange termijn leiden een tot een verslechtering van verschillende cognitieve functies, zoals het geheugen (Crowe & Stranks 2018). Benzodiazepinen worden vaak gebruikt in combinatie met andere middelen (zoals alcohol), wat de kans op vergiftiging verhoogt (Votaw et al. 2019).
Drugsverslaving gaat vaak gepaard met andere psychische stoornissen
Veel mensen met een drugsverslaving, hebben daarnaast één of meerdere andere psychische aandoeningen. Zo heeft een kwart van de mensen met een depressieve stoornis daarnaast een middelengerelateerde stoornis zoals een drugsverslaving (Hunt et al. 2020). Ook ADHD komt veel voor onder mensen met een drugsverslaving: 23% van de mensen met een middelengerelateerde stoornis heeft ADHD (van Emmerik-van Oortmerssen et al. 2012). Andere psychische aandoeningen die vaak naast een drugsverslaving optreden zijn angststoornissen (Lai et al. 2015), bipolaire stoornissen (Hunt et al. 2016), persoonlijkheidsstoornissen (Parmar & Kaloiya 2018) en schizofrenie (Hunt et al. 2018). Deze stoornissen treden ook vaak op naast een alcoholverslaving.
- M.M. Brenninkmeijer (Tactus Verslavingszorg)
- J. van Manen (Tactus Verslavingszorg)
- R. van Diest, red. ( RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu))
- E.M. Zantinge, red. (RIVM)