Tweejaarlijks landelijk bevolkingsonderzoek

Sinds januari 2014 wordt een landelijk bevolkingsonderzoek naar dikkedarmkanker gefaseerd ingevoerd. Het  RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)/Centrum voor Bevolkingsonderzoek coördineert en regisseert het bevolkingsonderzoek in opdracht van het ministerie van  VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport). De doelgroep van het bevolkingsonderzoek darmkanker bestaat uit mannen en vrouwen van 55 tot en met 75 jaar. Zij worden elke twee jaar uitgenodigd voor deelname aan een screeningstest ( FIT Faeces Immunochemische Test; test op spoortjes bloed in de ontlasting die met het oog niet zichtbaar zijn (occult bloed). (Faeces Immunochemische Test; test op spoortjes bloed in de ontlasting die met het oog niet zichtbaar zijn (occult bloed).)), waarbij bloed in de ontlasting wordt gemeten. Deelnemers nemen zelf een monster van de ontlasting en sturen dit monster op naar het laboratorium. Bij een ongunstige uitslag van de test, dat wil zeggen een hoeveelheid bloed die boven de afkapwaarde (47 µg hemoglobine (Hb)/ g gram (gram) ontlasting) ligt, volgt verwijzing voor kijkonderzoek (coloscopie).


Trend deelname bevolkingsonderzoek darmkanker

Sla de grafiek Trend deelname bevolkingsonderzoek darmkanker 2014-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Landelijke monitoring en evaluatie bevolkingsonderzoek darmkanker

  • In 2014 en 2015 waren er (nagenoeg) geen deelnemers aan het bevolkingsonderzoek in de leeftijdsgroepen 55 tot 60 jaar en 70 tot 75 jaar. Om deze reden is er geen deelnamepercentage beschikbaar voor deze leeftijdsgroepen in 2014 en 2015.

Bijna driekwart uitgenodigden neemt deel aan bevolkingsonderzoek

In 2020 is het bevolkingsonderzoek naar darmkanker stilgelegd tussen 16 maart en 10 mei vanwege de COVID-19-uitbraak. Hierdoor zijn in 2020 minder mensen uitgenodigd dan gepland  (85% van de doelgroep). Van de 1.860.194 uitgenodigde mensen hebben 1.331.874 mensen (71,6%) deelgenomen aan het bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Het deelnamepercentage lag hoger voor vrouwen (74,2%) dan voor mannen (68,9%). Het totale deelnamepercentage in 2020 is vergelijkbaar met het deelnamepercentage in 2019. Het deelnamepercentage is enigszins lager dan de jaren voor 2019. Dit komt onder andere doordat de doelgroep jonger is en het deelnamepercentage lager ligt onder jongere personen.


Bij 2.319 deelnemers bevolkingsonderzoek darmkanker vastgesteld in 2020

In 2020 hebben 1.331.874 personen deelgenomen aan het onderzoek (screeningstest  FIT Faeces Immunochemische Test; test op spoortjes bloed in de ontlasting die met het oog niet zichtbaar zijn (occult bloed). (Faeces Immunochemische Test; test op spoortjes bloed in de ontlasting die met het oog niet zichtbaar zijn (occult bloed).)). Van alle deelnemers aan het bevolkingsonderzoek is 4,2% verwezen voor kijkonderzoek (5,1% van de deelnemende mannen en 3,5% van de deelnemende vrouwen). Na screening en vervolgdiagnostiek met coloscopie is bij 2.319 deelnemers darmkanker vastgesteld. Dit komt overeen met een detectiecijfer van 1,7 per 1.000 deelnemers. Bij 13.999 deelnemers is een  advanced adenoom Een geavanceerd adenoom is een poliep > 1cm en/of met villeuze kenmerken en/of met hooggradige dysplasie; het is een mogelijk voorstadium van darmkanker. (Een geavanceerd adenoom is een poliep > 1cm en/of met villeuze kenmerken en/of met hooggradige dysplasie; het is een mogelijk voorstadium van darmkanker.) vastgesteld. Dit komt overeen met een detectiecijfer van 10,5 per 1.000 deelnemers. Het totale detectiecijfer voor zowel darmkanker als advanced adenoom in 2020 komt daarmee op 1,2% (1,6% voor mannen en 0,9% voor vrouwen).

Tabel: Resultaten bevolkingsonderzoek darmkanker 2020
 

Aantal

Percentage

Totaal uitgenodigd

1.860.194

 

Deelgenomen

1.331.874

71,6% van uitgenodigd

Verwijzing voor kijkonderzoek
(coloscopie)

56.577

4,2% van deelnemers

Kijkonderzoek uitgevoerd

47.930

84,7% van verwezen

Diagnose darmkanker

2.319

4,8% van kijkonderzoek

Diagnose advanced adenoom

13.999

29,2% van kijkonderzoek

Bron: Landelijke monitoring en evaluatie bevolkingsonderzoek darmkanker


  • M.P.H. Koster ( RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu))
  • A.M. Gommer, red. (RIVM)