Jaarprevalentie van nek- en rugklachten 2020

Sla de grafiek Jaarprevalentie van nek- en rugklachten 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care-codes L01-L03, L83, L84, L86

Bijna 1,9 miljoen mensen met nek- en rugklachten

In 2020 waren er naar schatting 1.866.900 mensen bekend bij de huisarts met de diagnose nek- en rugklachten: 793.800 mannen en 1.073.100 vrouwen (jaarprevalentie Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar.). Dit komt overeen met 91,6 per 1.000 mannen en 122,3 per 1.000 vrouwen. Op alle leeftijden komen nek- en rugklachten vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Het aantal mensen met de ziekte neemt toe met de leeftijd. Nek- en rugklachten omvatten een aantal diagnosecategorieën: acuut, langdurig of chronisch. Van de bijna 1,9 miljoen mensen die bij de huisarts bekend waren met nek- en rugklachten hadden er ongeveer 809.700 langdurige of chronische klachten. De jaarprevalentie betreft alle mensen die ergens in het jaar 2020 bekend waren bij de huisarts met een van de diagnosecategorieën voor nek- of rugklachten. Deze mensen hoeven hiervoor niet allemaal in 2020 contact te hebben gehad met de huisarts.

Meer informatie


Jaarprevalentie per diagnosecategorie 2020

Sla de grafiek Jaarprevalentie per diagnosecategorie 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care-code L01: Nek symptomen/klachten [exclusief ICPC-code N01]
  • ICPC-code L02: Rug symptomen/klachten
  • ICPC-code L03: Lage-rugpijn zonder uitstraling [exclusief ICPC-code L86]
  • ICPC-code L83: Syndroom cervicale wervelkolom
  • ICPC-code L84: Artrose/spondylose wervelkolom
  • ICPC-code L86: Lage-rugpijn met uitstraling

Lage rugpijn zonder uitstraling meest voorkomende klacht

De meest voorkomende klacht bij mannen is lage rugpijn zonder uitstraling (ICPC International Classification of Primary Care-code L03). Bij vrouwen komen rugsymptomen/-klachten (ICPC-code L02) het meeste voor. Voor alle type klachten geldt dat er meer vrouwen zijn met deze klachten dan mannen. Mensen kunnen één of meerdere klachten hebben. Bij het eerder gepresenteerde totaal aantal mensen met nek- en rugklachten tellen mensen met meer dan één klacht maar één keer mee.

Hernia meest voorkomende specifieke rugklacht

De meest voorkomende specifieke rugklacht is de zogenoemde hernia nuclei pulposi (HNP Hernia nuclei pulposi (hernia)). In 90-98% van de gevallen zit een HNP in de lage rug (ter hoogte van de ruggenwervels L4-L5 of L5-S1). De belangrijkste kenmerken van een HNP zijn uitstralende pijn in het onderbeen en/of verlies van gevoel en kracht in het onderbeen.

Meer informatie


Bijna 540.000 nieuwe gevallen van rugklachten

In 2020 waren er 538.200 nieuwe gevallen van rugsymptomen/-klachten: 224.700 mannen en 313.500 vrouwen. Het is daarmee de meest voorkomende diagnosecategorie voor nek- en rugklachten. Mensen kunnen één of meerdere klachten hebben en dus voor meerdere diagnosecategorieën bij de huisarts komen, bijvoorbeeld zowel voor rugklachten (ICPC-code L02) als lage-rugpijn (ICPC-code L03). Daarnaast kunnen mensen ook meerdere keren voor dezelfde klacht in één jaar meetellen. Dit geldt alleen voor de acute klachten.

Nek- en rugklachten naar type 2020
Soort klachten [ICPC-code] Absolute aantallen Per 1.000 personen
  Mannen Vrouwen Mannen Vrouwen
Nek symptomen/
klachten [L01, excl. N01]
131.900 206.000 15,2 23,5
Rug symptomen/
klachten [L02]
224.700 313.500 25,9 35,7
Lage-rugpijn zonder
uitstraling [L03, excl. L86]
231.700 277.000 26,7 31,6
Syndroom cervicale
wervelkolom [L83]
15.900 19.200 1,8 2,2
Artrose/ spondylose
wervelkolom [L84]
5.100 8.800 0,6 1,0
Lage-rugpijn met
uitstraling [L86]
100.700 126.600 11,6 14,4

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

Meer informatie


Totaal

Sla de grafiek Trend jaarprevalentie langdurige/chronische nek- en rugklachten 2011-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • Totaal: ICPC International Classification of Primary Care-codes L83, L84 en L86
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2011
  • Geïndexeerd (2011 is 100)
  • De absolute cijfers (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Syndroom cervicale wervelkolom

Sla de grafiek Trend jaarprevalentie langdurige/chronische nek- en rugklachten 2011-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care-code L83: Syndroom cervicale wervelkolom
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2011
  • Geïndexeerd (2011 is 100)
  • De absolute cijfers (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Artrose/spondylose wervelkolom

Sla de grafiek Trend jaarprevalentie langdurige/chronische nek- en rugklachten 2011-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care-code L84: Artrose/spondylose wervelkolom
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2011
  • Geïndexeerd (2011 is 100)
  • De absolute cijfers (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Lage rugpijn met uitstraling

Sla de grafiek Trend jaarprevalentie langdurige/chronische nek- en rugklachten 2011-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care-code L86: Lage rugpijn met uitstraling
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2011
  • Geïndexeerd (2011 is 100)
  • De absolute cijfers (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Prevalentie nek- en rugklachten vrijwel constant in periode 2011-2020

In de periode 2011-2020 was het totaal aantal mensen met langdurige of chronische nek- en rugklachten dat bekend was bij de huisarts (jaarprevalentie Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar.) vrijwel constant, voor zowel mannen als vrouwen. Deze trend is gecorrigeerd voor veranderingen in de omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie). Wanneer we onderscheid maken naar type en locatie van de klachten dan zien we in dezelfde periode een afname (ruim 30%) van mensen met klachten aan de halswervels (cervicale wervelkolom), waaronder nekhernia. Het aantal mensen met klachten door slijtage van de tussenwervelschijven (artrose/spondylose van de wervelkolom) is juist toegenomen (ongeveer 40%). 
Het per jaar geschatte en ongecorrigeerde totaal aantal mensen met langdurige/chronische nek- en rugklachten dat bekend was bij de huisarts is voor mannen toegenomen van 294.600 in 2011 naar 333.800 in 2020. Voor vrouwen is dit aantal toegenomen van 413.100 in 2011 naar 475.800 in 2020 (absolute aantallen zichtbaar in de tabelweergave).

Prevalentie nek- en rugklachten voor vrouwen licht gestegen tussen 1991 en 2014 

De gestandaardiseerde jaarprevalentie van nek-en rugklachten is in de periode 1991-2014 voor vrouwen met ongeveer een kwart gestegen en voor mannen vrijwel constant gebleven. Deze trend is gebaseerd op de huisartsenregistratie RNH-Limburg (zie: Trend jaarprevalentie en nieuwe gevallen nek- en rugklachten 1991-2014 (PDF; 123 KB)).

Meer informatie


Totaal

Sla de grafiek Trend nieuwe gevallen acute nek- en rugklachten 2011-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • Totaal: ICPC International Classification of Primary Care-codes L01, L02 en L03
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2011
  • Geïndexeerd (2011 is 100)
  • De absolute cijfers (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Neksymptomen/-klachten

Sla de grafiek Trend nieuwe gevallen acute nek- en rugklachten 2011-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care-code L01: Neksymptomen/-klachten (exclusief ICPC-code N01)
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2011
  • Geïndexeerd (2011 is 100)
  • De absolute cijfers (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Rugsymptomen/-klachten

Sla de grafiek Trend nieuwe gevallen acute nek- en rugklachten 2011-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care-code L02: Rugsymptomen/-klachten
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2011
  • Geïndexeerd (2011 is 100)
  • De absolute cijfers (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Lage rugpijn zonder uitstraling

Sla de grafiek Trend nieuwe gevallen acute nek- en rugklachten 2011-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: Nivel Zorgregistraties eerste lijn

  • ICPC International Classification of Primary Care-code L03: Lage rugpijn zonder uitstraling (exclusief ICPC-code L86)
  • Gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2011
  • Geïndexeerd (2011 is 100)
  • De absolute cijfers (niet-gestandaardiseerd) zijn zichtbaar in de tabelweergave.

Minder acute gevallen van nek- en rugklachten geregistreerd in 2020

In de periode 2011-2019 was het totaal aantal acute nek- en rugklachten dat door de huisarts is geregistreerd vrijwel constant, voor zowel mannen als vrouwen. Deze trend is gecorrigeerd voor veranderingen in de omvang en leeftijdsopbouw van de bevolking (standaardisatie). Wanneer we onderscheid maken naar type en locatie van de klachten dan zien we in dezelfde periode een afname (ongeveer 25%) van het aantal gevallen van acute lage rugpijn (zonder uitstraling). Het aantal andere acute rugklachten is juist iets toegenomen (ongeveer 15%). Het aantal geregistreerde acute nek- en rugklachten is in het COVID-19-jaar 2020 duidelijk afgenomen ten opzichte van het  jaar 2019. In de periode 2011-2019 registreerde de huisarts per jaar gemiddeld 668.000 mannen en 933.000 vrouwen met acute nek- en rugklachten (niet gestandaardiseerd). In 2020 was het geregistreerde aantal acute nek- en rugklachten bij mannen naar schatting 588.200 en bij vrouwen 796.600 (absolute aantallen zichtbaar in de tabelweergave). Het is niet te achterhalen of deze klachten daadwerkelijk minder voorkwamen in 2020 of dat de huisartsenpraktijk minder voor deze klachten werd bezocht ( Nielen et al. 2021 Nielen, M., Weesie, Davids, Winckers, Korteweg, Urbanus, de Leeuw, van Dijk, Korevaar, J., Hasselaar, Hek, Zorg door de huisarts. Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn: jaarcijfers 2020 en trendcijfers 2016-2020, Utrecht (2021) ).

Aantal nieuwe gevallen nek- en rugklachten voor vrouwen licht gestegen tussen 1991 en 2014 

In de periode 1991-2014 was er geen duidelijke trend in het aantal nieuwe gevallen van nek- en rugklachten. Deze trend is gebaseerd op de huisartsenregistratie RNH-Limburg (zie: Trend jaarprevalentie en nieuwe gevallen nek- en rugklachten 1991-2014 (PDF; 123 KB)).

Meer informatie


Verwachte stijging aantal mensen met nek- en rugklachten door alleen demografie

Op basis van uitsluitend demografische ontwikkelingen zal het absoluut aantal mensen met nek- en rugklachten (jaarprevalentie Het aantal personen dat een bepaalde ziekte heeft gehad gedurende een bepaald jaar.) in de periode 2018-2040 naar verwachting met 16% stijgen. Dit geldt zowel voor mannen als vrouwen. De toename zal groter of kleiner kunnen zijn door andere (niet-demografische) ontwikkelingen die de kans op het vóórkomen van nek- en rugklachten beïnvloeden. 

Meer informatie

  • M.M.J. Nielen (NIVEL Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg)
  • M.J.J.C. Poos (RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)
  • B.W. Koes (Erasmus MC)
  • M.W. van Tulder (VU Vrije Universiteit Amsterdam)
  • A.M. Gommer, red. (RIVM)
  • C. Hendriks, red. (RIVM)