Beroepsziekten naar leeftijd

Sla de grafiek Beroepsziekten naar leeftijd 2018 over en ga naar de datatabel

Bron: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA)

• Naar eigen zeggen ten minste één beroepsziekte vastgesteld door arts; incidentie Het aantal nieuwe gevallen van of nieuwe personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde periode, absoluut of relatief..

Bijna 4% van de werknemers heeft een beroepsziekte

In 2018 heeft 3,7% van de werknemers naar eigen zeggen een door een arts vastgestelde beroepsziekte opgelopen. Dat blijkt uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden) 2018 ( Hooftman et al. 2019 Hooftman, W. E., Mars, G. M. J., Janssen, B., de Vroome, E. M. M., Janssen, B. J. M., Pleijers, A. J. S. F., Ramaekers, M. M. M. J., van den Boscche, S. N. J., Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2018: Methodologie en globale resultaten, Leiden / Heerlen (2019) ). Dit percentage komt neer op ongeveer 266.600 werknemers per jaar die een beroepsziekte rapporteren. Dit aantal ligt ver boven het geschatte aantal beroepsziekten op basis van de bedrijfsartsenregistratie. Dit komt mogelijk door een onderrapportage in de bedrijfsartsenregistratie. In 2017 gaf 1,9% (20.100) van de zzp'ers aan een beroepsziekte te hebben opgelopen. Dit blijkt uit de Zelfstandigen Enquête Arbeid (ZEA) 2017 ( Arbobalans 2020 Arbobalans, Arbobalans 2020: Kwaliteit van de arbeid, effecten en maatregelen in Nederland, Leiden (2020) ).

Meer informatie


Aantal nieuwe beroepsziektegevallen 447.900

In 2018 was het aantal nieuwe gevallen van een beroepsziekte 447.900. Dat blijkt uit schattingen van het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu op basis van volksgezondheid- en zorgregistraties. Het aantal nieuwe gevallen in de werkzame beroepsbevolking schat het RIVM op 407.300 (dat komt overeen met 4,8% van de werkzame beroepsbevolking). In de gepensioneerde beroepsbevolking komt het aantal nieuwe beroepsziektegevallen uit op 40.600. De schattingen op basis van zelfgerapporteerde gegevens (NEA Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden) zijn lager, mogelijk omdat de cijfers van de NEA alleen werknemers betreffen en gepensioneerden niet worden meegeteld.

Beroepsziekten ook na pensioen

Beroepsziekten openbaren zich niet alleen tijdens het werkzame leven. Ook na het pensioen kunnen ziekten optreden die tijdens het werk zijn ontstaan. Blootstelling aan bijvoorbeeld carcinogene stoffen tijdens het werk kan, door de lange latentietijd, pas op latere leeftijd kanker veroorzaken. Zo treedt ruim 75% van de mesothelioomgevallen na het 65e jaar op ( Eysink et al. 2017 Eysink, P. E. D., Hulshof, T. A., Poos, M. J. J. C., Gezondheidseffecten van asbest : Huidige en toekomstige omvang in Nederland, Bilthoven (2017) ).

Meer informatie


Ongeveer 9.000 nieuwe gevallen van beroepsziekten in 2019

Een goed beeld van de totale gezondheidsschade door werk is er niet. Het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) schat (via het Peilstation Intensief Melden) dat 121 werkenden per 100.000 werknemers in 2019 een beroepsziekte hebben opgelopen. Dat komt neer op ongeveer 9.000 nieuwe gevallen. Het aandeel werknemers met een medisch vastgestelde beroepsziekte komt hiermee op 0,12% van de totale werknemerspopulatie. Beroepsziekten komen ongeveer even vaak voor bij mannen als bij vrouwen en komen vaker voor in oudere leeftijdscategorieën ( NCvB 2020 NCvB, Beroepsziekten in Cijfers 2020, Amsterdam (2020) ). De cijfers van het NCvB betreffen alleen werknemers; gepensioneerden worden niet meegeteld. Terwijl ziekten ook na het pensioen kunnen optreden die tijdens het werk zijn ontstaan.

Meer informatie


Incidentie van zelfgerapporteerde beroepsziekten 2014-2018

Sla de grafiek Incidentie van zelfgerapporteerde beroepsziekten 2014-2018 over en ga naar de datatabel

Bron: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA)

  • Ten minste 1 beroepsziekte vastgesteld door een arts (incidentie Het aantal nieuwe gevallen van of nieuwe personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde periode, absoluut of relatief.)

Meeste werknemers rapporteren psychische aandoening

In de periode 2014-2018 is het aantal werknemers met naar eigen zeggen door een arts vastgestelde beroepsziekte gestegen van 3,2% naar 3,7%. In 2018 heeft 3,7% van de werknemers een door een arts vastgestelde beroepsziekte opgelopen. Dit percentage komt neer op ongeveer 266.600 werknemers per jaar die een beroepsziekte rapporteren. Hiervan geven de meeste werknemers aan een psychische aandoening te hebben (1,9%), gevolgd door aandoeningen aan het bewegingsapparaat (1,6%). Bij de zelfstandigen is dit andersom: de meeste zelfstandigen geven aan een aandoening aan het bewegingsapparaat te hebben opgelopen (0,8%), gevolgd door een psychische aandoening (0,5%). In totaal heeft 1,6% van de zelfstandigen naar eigen zeggen een door een arts vastgestelde beroepsziekte opgelopen ( Arbobalans 2020 Arbobalans, Arbobalans 2020: Kwaliteit van de arbeid, effecten en maatregelen in Nederland, Leiden (2020) Hooftman et al. 2020 Hooftman, W. E., Mars, G. M. J., Knops, J. C. M., van Dam, L. M. C., de Vroome, E. M. M., Janssen, B. J. M., Pleijers, A. J. S. F., van den Bossche, S. N. J., Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2019: Methodologie en globale resultaten, Leiden / Heerlen (2020) ).

Meer informatie


Trend aantal ziektegevallen 2014-2018

Sla de grafiek Trend aantal ziektegevallen 2014-2018 over en ga naar de datatabel

Bron: Volksgezondheid- en zorgregistraties (RIVM)

  • Betreft een selectie van werkgebonden aandoeningen
  • Schattingen betreffen het aantal ziektegevallen in de werkzame beroepsbevolking

Meeste ziektegevallen door aandoeningen bewegingsapparaat

Volgens schattingen van het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu komen in de periode 2014-2018 ziektegevallen door aandoeningen aan het bewegingsapparaat het meeste voor. In 2018 zijn ongeveer 20 per 1.000 werkenden bekend met een aandoening aan het bewegingsapparaat. Dat komt neer op ruim 170.000 werkenden. Ook aandoeningen aan de huid (13,5 per 1.000) en psychische aandoeningen (11,8 per 1.000) komen veel voor. Het aantal ziektegevallen door kanker onder de werkenden ligt laag. Dit komt doordat na blootstelling aan de kankerverwekkende stof vaak tientallen jaren verstrijken voordat de kanker tot uiting komt (latentietijd) en de meeste werknemers dan al gepensioneerd zijn. 

Meer informatie


Aantal patiënten met CTE gedaald

In de periode 1998-2019 is het totaal aantal patiënten met de diagnose chronische toxische encefalopathie (CTE Chronische Toxische Encefalopathie. Syndroom dat diverse gedrags- en persoonlijkheidsveranderingen laat zien die samenhangen met de langdurige blootstelling aan bepaalde chemische stoffen.), vastgesteld door de Solvent Teams, sterk gedaald. Van 60 diagnosen in 1998 naar 4 diagnosen in 2017. Sinds 2018 is de diagnose CTE niet meer gesteld. CTE is ook bekend onder de naam organisch psychosyndroom (OPS Organisch Psycho Syndroom. Syndroom dat diverse gedrags-en persoonlijkheidsveranderingen laat zien die samenhangen met de langdurige blootstelling aan bepaalde chemische stoffen.) of schildersziekte. De dalende trend wordt toegeschreven aan een groter bewustzijn van de schadelijke effecten van organische oplosmiddelen, zoals verven, lijmen en schoonmaakmiddelen. Dit heeft in Nederland geleid tot een sterk verminderde blootstelling ( NCvB 2020 NCvB, Beroepsziekten in Cijfers 2020, Amsterdam (2020) NCvB 2016 NCvB, Beroepsziekten in Cijfers 2016, Amsterdam (2016) ).

Meer informatie

  • H.F. van der Molen (NCvB, Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid, AMC Academisch Medisch Centrum Amsterdam)
  • P.E.D. Eysink (RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu)
  • T. Hulshof, red. (RIVM)