Ziektelast COVID-19 bijna 170.000 DALY Disability Adjusted Life Years. Maat voor ziektelast ('burden of disease') in een populatie; opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan …'s

De totale ziektelast De ziektelast wordt uitgedrukt in Disability Adjusted Life Years (DALY) en is opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). van COVID-19 in 2020 wordt geschat op 169.400 DALY's. Om de ziektelast van COVID-19 te berekenen, is er gekeken naar drie groepen van besmette personen: mild zieke personen, ernstig zieke personen en overleden personen. Van de totale ziektelast in 2020 wordt 99% veroorzaakt door het vroegtijdig overlijden van zieke personen (167.800 DALY's). Bij de interpretatie van de geschatte ziektelast van COVID-19 in 2020 moet rekening gehouden worden met de landelijke maatregelen die vanaf maart 2020 werden ingevoerd. Deze maatregelen hebben de mogelijke ziektelast van COVID-19 in sterke mate beperkt. Ook is de geschatte ziektelast een onderschatting; de ziektelast door langetermijngevolgen van COVID-19 kon nog niet worden meegenomen. 

Na COVID-19 meeste ziektelast voor legionellose en pneumokokkenziekte

In 2020 was de gemiddelde jaarlijkse ziektelast van infectieziekten voor de totale Nederlandse bevolking afgezien van COVID-19 het grootst voor legionellose (6.300 DALY's per jaar) en  invasieve pneumokokkeninfecties (6.200 DALY's per jaar). Door de maatregelen tegen de verspreiding van COVID-19 waren er in het griepseizoen 2020/2021 bijna geen gedetecteerde griepgevallen. Hierdoor was de ziektelast van influenza dat jaar niet goed te meten.  In 2019 betrof de ziektelast voor influenza 8.100 DALY's. Voor een aantal ziekten uit het Rijksvaccinatieprogramma, zoals polio, rodehond en rabiës werden geen nieuwe gevallen vastgesteld in de onderzochte periode en bedroeg de ziektelast 0 DALY's in 2020.

Ziektelast per infectie varieert sterk

Het aantal DALY's per 100 infecties is een maat voor de individuele ziektelast. De ziektelast voor de weergegeven selectie van infectieziekten varieerde van 0,2 DALY’s per honderd infecties voor Cryptosporidiose, tot bijvoorbeeld 760 en 570 DALY's per honderd gevallen voor respectievelijk tetanus en HIV ( Klous et al. 2021 Klous, G., van Hout, D. , Lagerweij, G., van Hoek, A.J. , Franz, E., Staat van infectieziekten in Nederland, 2020, Bilthoven (2021) ). 

Verschillende methoden voor berekening ziektelast infectieziekten

De bron van de hier gepresenteerde ziektelast van infectieziekten is de ‘Staat van infectieziekten 2020’. De gebruikte schattingsmethode wijkt af van de methode gebruikt voor het berekenen van de ziektelast in het kader van de ‘Volksgezondheid Toekomst Verkenning’ (VTV In de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) rapporteert het RIVM elke vier jaar over de ontwikkeling van de volksgezondheid in Nederland.) die aan de basis ligt van de Ranglijst aandoeningen op basis van ziektelast. De Staat van infectieziekten maakt een schatting van de ziektelast veroorzaakt door infectie met de ziekteverwekker en neemt daarbij ook mogelijke langetermijneffecten van de infectie mee, zoals chronische aandoeningen die het gevolg zijn van de infectie. De VTV schat uitsluitend de ziektelast die is toe te schrijven aan de betreffende infectieziekte en maakt daarbij gebruik van geregistreerde cijfers over het vóórkomen van de infectieziekte. Als gevolg hiervan wijkt de hier gepresenteerde ziektelast van een aantal infectieziekten af van de ziektelast geschat in het kader van de VTV.

Meer informatie

Tabel: Geschatte ziektelast voor selectie van infectieziekten 2020

Infectieziekte

DALY's/Jaar

DALY's/100 gevallen

RVP Rijksvaccinatieprogramma-ziekten

Invasieve pneumokokkeninfecties

6.200

370

Kinkhoest

550

1,0

Invasieve Hib Haemophilus influenza type b-infectie

1.000

450

Meningokokken ziekte

400

560

Mazelen

16

2

Bof

0,5

0,4

Tetanus

9

760

Difterie

0

26

Polio

0

n.v.t.

Rodehond (Rubella)

0

n.v.t.

Rabiës

0

n.v.t.

Voedselinfecties

Campylobacteriose

2.100

5

Toxoplasmose

1.900

250

Norovirus infectie

840

0,3

Luchtweginfecties

Influenza

-

-

Legionellose

6.300

110

Tuberculose Tuberculose is een meldingsplichtige infectieziekte die door een bacterie wordt veroorzaakt. Tuberculose kan besmettelijk zijn, bijvoorbeeld als het in de longen zit, maar dat hoeft niet.

1.800

250

Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA)*

HIV 

2.200

570

Hepatitis C

710

230

Chlamydia (2019)

1.700

0,5

Bron:  Klous et al. 2021 Klous, G., van Hout, D. , Lagerweij, G., van Hoek, A.J. , Franz, E., Staat van infectieziekten in Nederland, 2020, Bilthoven (2021)

  • Weergegeven is de geschatte ziektelast in 2020 voor nieuwe gevallen. De cijfers in de tabel laten het gemiddeld aantal DALY's per jaar en per 100 nieuwe gevallen zien in deze periode.
  • In het winterseizoen 2020-2021 was het niet mogelijk om de ziektelast van influenza te schatten.
  • Voor chlamydia waren nog geen betrouwbare gegevens beschikbaar over 2020.

G. Klous (RIVM)
C. Hendriks, red. (RIVM)