Wijzigingsdatum 19-01-2026
Op deze pagina

Meer fijnstof bij steden, grote veestallen en industrie

Het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit meet de PM10-concentratie op meerdere locaties in Nederland. Om inzicht te krijgen in de fijnstof Fijn stof is een verzamelnaam voor verschillende deeltjes in de lucht. De grootte van fijn stof-deeltjes is mede bepalend voor de effecten. Fijn stof kleiner dan 10 micrometer in doorsnede wordt PM10 genoemd. Deeltjes kleiner dan 2,5 micrometer heten PM2,5 en deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer PM0,1 (ultra fijn stof). In PM10 zit dus ook de deeltjes van PM2,5 en PM0,1. Hoeveel van de verschillende deeltjes vrijkomen hangt onder andere af van de bron. (Fijn stof is een verzamelnaam voor verschillende deeltjes in de lucht. De grootte van fijn stof-deeltjes is mede bepalend voor de effecten. Fijn stof kleiner dan 10 micrometer in doorsnede wordt PM10 genoemd. Deeltjes kleiner dan 2,5 micrometer heten PM2,5 en deeltjes kleiner dan 0,1 micrometer PM0,1 (ultra fijn stof). In PM10 zit dus ook de deeltjes van PM2,5 en PM0,1. Hoeveel van de verschillende deeltjes vrijkomen hangt onder andere af van de bron. ) concentraties in Nederland worden naast metingen ook modelberekeningen gebruikt. Zo kunnen concentraties worden berekend voor plekken waar geen meetstations staan en dus geen metingen beschikbaar zijn. De kaart geeft de gemodelleerde ruimtelijke verdeling weer van grootschalige jaargemiddelde PM10-concentraties. De modelberekeningen laten zien dat de fijnstof concentraties in het overgrote deel van Nederland onder de afgeleide norm van 31,2 µg/m³ blijven. In de regio IJmond en Maasvlakte komen er wel overschrijdingen van deze afgeleide norm voor (CLO et al., 2025 CLO, CBS, PBL, RIVM, Fijnstof (PM10) in lucht, 1992-2024 (indicator 0243, versie 19, 7 augustus 2025) (2025) (CLO, CBS, PBL, RIVM, Fijnstof (PM10) in lucht, 1992-2024 (indicator 0243, versie 19, 7 augustus 2025) (2025))). Op de blauwe plekken op de kaart ligt de concentratie onder de WHO-advieswaarde (Kenniscentrum InfoMil). De gemiddelde concentratie fijnstof (PM10) in de lucht neemt al jaren af. De daling komt vooral door emissiebeperkende maatregelen bij verkeer, industrie en de energiesector.  

Strengere EU-grenswaarde voor PM10 vanaf 2030

Ter bescherming van de volksgezondheid heeft de EU Europese unie (Europese unie) een aantal grenswaarden voor PM10-concentraties vastgelegd in de Europese richtlijn voor luchtkwaliteit (EU, 2024), zie Normen luchtkwaliteit. Vanaf 2030 gaan strengere Europese grenswaarden gelden voor luchtkwaliteit. In het najaar van 2024 zijn de EU-landen en het Europees Parlement het daarover eens geworden. Voor fijnstof wordt vanaf 2030 de jaargemiddelde grenswaarde van 40 µg/m3 aangescherpt naar 20 µg/m3.

Langs drukke verkeerswegen en in steden overschrijding van de norm

Het Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit meet de NO2-concentratie op meerdere locaties in Nederland. Om inzicht te krijgen in de stikstofdioxide concentraties in Nederland worden naast metingen ook modelberekeningen gebruikt. Zo kunnen concentraties worden berekend voor plekken waar geen meetstations staan en dus geen metingen beschikbaar zijn. De kaart geeft de gemodelleerde ruimtelijke verdeling weer van grootschalige jaargemiddelde NO2-concentraties. Drukke (snel)wegen zijn als een donker blauwe lijn te herkennen op de kaart. Daar zit veel stikstofdioxide in de lucht. Ook in steden zie je hogere concentraties. Dit komt doordat stikstofdioxide in uitlaatgassen van verkeer zit. Ook industrie is een mogelijke bron (RIVM, 2021 RIVM, Stikstofdioxide 2019 (NO2), Bilthoven (2021) (RIVM, Stikstofdioxide 2019 (NO2), Bilthoven (2021))). Op de lichtblauwe plekken op de kaart ligt de concentratie onder de WHO-advieswaarde voor NO2  (Kenniscentrum InfoMil).

Strengere EU-grenswaarde voor NO2 vanaf 2030

Ter bescherming van de volksgezondheid heeft de EU Europese unie (Europese unie) een aantal grenswaarden voor NO2-concentraties vastgelegd in de Europese richtlijn voor luchtkwaliteit (EU, 2024), zie Normen luchtkwaliteit. Vanaf 2030 gaan strengere Europese grenswaarden gelden voor luchtkwaliteit. In het najaar van 2024 zijn de EU-landen en het Europees Parlement het daarover eens geworden. Vanaf 2030 geldt de nieuwe grenswaarde van 20 µg/m3 NO2 voor de jaargemiddelde concentratie. Langs sommige drukke wegen lagen de meetwaarden in 2024 boven deze nieuwe grenswaarde.

  • C.M. Deuning (RIVM)