Ziekenhuisopnamen

Sla de grafiek Ziekenhuisopnamen 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: LBZ (gedownload van  CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek) Statline in juni 2022)

  • ICD-10 International Classification of Diseases, tenth revision (International Classification of Diseases, tenth revision)-codes A00-U49, Z00-Z99
  • Cijfers zijn voorlopig
  • Achterliggende cijfers: CBS-StatLine

Meer ziekenhuisopnamen voor vrouwen dan voor mannen

In 2020  waren er in totaal 2.736.480 ziekenhuisopnamen. Vrouwen worden vaker in het ziekenhuis opgenomen dan mannen (1.442.950 voor vrouwen en 1.293.525 voor mannen). Het verschil in aantal opnamen tussen mannen en vrouwen is vooral toe te schrijven aan vrouwen in de vruchtbare leeftijd; het aantal ziekenhuisopnamen in de leeftijdsgroep 25 tot en met 34 jaar is bij vrouwen drie maal zo groot als bij mannen. In de leeftijdsgroepen 0 tot en met 14 jaar en 60 tot en met 84 jaar zijn er meer ziekenhuisopnamen voor mannen dan voor vrouwen. Het aantal opnamen kan groter zijn dan het aantal opgenomen personen, omdat een persoon meerdere keren per jaar opgenomen kan zijn. In 2020 werd vanwege Corona een deel van de reguliere (niet-COVID-19) zorg uitgesteld. Daardoor waren er minder ziekenhuisopnamen. In hoeverre er sprake was van het uitblijven van ziekenhuiszorg, is niet bekend ( CBS 2022 CBS, Sterfte en oversterfte in 2020 en 2021 Onderzoek door het CBS en het RIVM, onderdeel van het ZonMw onderzoeksprogramma Oversterfte, Heerlen (2022) ).


Trend ziekenhuisopnamen 2013-2020

Sla de grafiek Ziekenhuisopnamen 2013-2020 over en ga naar de datatabel

Bron: LBZ (gedownload van  CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek) in juni 2022)

Aantal ziekenhuisopnamen gedaald

Het totaal aantal ziekenhuisopnamen is in de periode 2013-2020 met bijna 30% afgenomen, van 3.906.510 tot 2.736.480 opnamen. Deze daling is zowel toe te schrijven aan een daling in het aantal dagopnamen (dagverpleging) als het aantal klinische opnamen Een klinische opname betreft een verblijf op een voor verpleging ingerichte afdeling, waarvoor één of meer verpleegdagen worden geregistreerd. (Een klinische opname betreft een verblijf op een voor verpleging ingerichte afdeling, waarvoor één of meer verpleegdagen worden geregistreerd. ). Vooral de daling in het aantal dagopnamen van 2013 naar 2014 is opvallend. Dit heeft mogelijk te maken met de verscherping van de regels voor de registratie van een dagopname. Tegenover de daling van het aantal ziekenhuisopnamen, staat een stijging van het aantal behandeltrajecten ( DBC Diagnose Behandeling Combinatie. Een DBC geeft het geheel van activiteiten van de behandelaar weer (bijvoorbeeld vormen van diagnostiek, behandeling, begeleiding, et cetera) voortvloeiend uit de zorgvraag van de patiënt. (Diagnose Behandeling Combinatie. Een DBC geeft het geheel van activiteiten van de behandelaar weer (bijvoorbeeld vormen van diagnostiek, behandeling, begeleiding, et cetera) voortvloeiend uit de zorgvraag van de patiënt.)’s) die beperkt waren tot poliklinische bezoeken (CBS-Statline, 2021). Bij een poliklinisch bezoek is geen bed of te stoel nodig. Daarbij zien we een verschuiving van de zorg naar zelfstandige behandelcentra ( zbc Zelfstandig behandelcentrum (Zelfstandig behandelcentrum)’s).

In 2020 minder ziekenhuisopnamen door uitgestelde reguliere zorg

Tussen 2019 en 2020 is het totaal aantal ziekenhuisopnamen gedaald van ongeveer 3,1 naar 2,7 miljoen. Dat is een daling van 12%. In 2020 werd vanwege Corona een deel van de reguliere (niet-COVID-19) zorg uitgesteld. Daardoor waren er minder ziekenhuisopnamen. In hoeverre er sprake was van het uitblijven van ziekenhuiszorg, is niet bekend ( CBS 2022 CBS, Sterfte en oversterfte in 2020 en 2021 Onderzoek door het CBS en het RIVM, onderdeel van het ZonMw onderzoeksprogramma Oversterfte, Heerlen (2022) ).


Ziekenhuisopnamen naar diagnosegroep 2020

Sla de grafiek Ziekenhuisopnamen naar diagnosegroep 2020 over en ga naar de datatabel

Bron: LBZ (gedownload van  CBS Centraal Bureau voor de Statistiek (Centraal Bureau voor de Statistiek) in juni 2022)

Grootste aantal ziekenhuisopnamen voor nieuwvormingen

De meeste opnemen vonden plaats voor hoofddiagnose nieuwvormingen, waaronder kwaadaardige nieuwvormingen (kankers). Ziekten van de spijsverteringsorganen vormt met 347.000 opnamen de tweede grootste groep. Bij ruim 40.000 opnamen in 2020 was de hoofddiagnose COVID-19. Deze ziekte was verantwoordelijk voor 3% van de klinische opnamen Een klinische opname betreft een verblijf op een voor verpleging ingerichte afdeling, waarvoor één of meer verpleegdagen worden geregistreerd. (Een klinische opname betreft een verblijf op een voor verpleging ingerichte afdeling, waarvoor één of meer verpleegdagen worden geregistreerd. ). De verdeling dagopnamen en klinische opnamen verschilt aanzienlijk tussen diagnosen. Ruim 95% van de ziekenhuiszorg voor oogaandoeningen wordt in dagbehandeling uitgevoerd. Daarentegen wordt de ziekenhuiszorg voor (ongevals)letsels en vergiftigingen, voor infectieuze en parasitaire ziekten en voor complicaties van zwangerschap, bevalling en kraambed voor meer dan 80% in klinische opnamen verstrekt. Bij baby’s met een aandoening van de perinatale periode is 99,8% van alle opnamen een klinische opname of observatie Een observatie is een 'langdurige observatie zonder overnachting'. Dit is een niet geplande vorm van verpleging van minimaal vier aaneengesloten uren, zonder overnachting, op een voor verpleging ingerichte afdeling, met als doel observatie van de patiënt. Een observatie omvat ten minste een… (Een observatie is een 'langdurige observatie zonder overnachting'. Dit is een niet geplande vorm van verpleging van minimaal vier aaneengesloten uren, zonder overnachting, op een voor verpleging ingerichte afdeling, met als doel observatie van de patiënt. Een observatie omvat ten minste een…).


  • R. Gijsen ( RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu))
  • C. Deuning (RIVM)
  • H. Giesbers, red. (RIVM)