Tabel: Bronnen bij de cijfers over zorginfecties

Bron Indicator in VZinfo Gepresenteerde populatie VZinfo Meer informatie
PREZIES Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance (Preventie van Ziekenhuisinfecties door Surveillance) Prevalentieonderzoek Ziekenhuizen  Puntprevalentie zorginfecties in ziekenhuizen Patiënten in ziekenhuizen Prevalentieonderzoek Ziekenhuizen; PREZIES
PREZIES Incidentieonderzoek Postoperatieve wondinfecties  Incidentie van postoperatieve wondinfecties in ziekenhuizen 19 ‘indicatoroperaties’ afkomstig van 5 specialismen: cardiochirurgie, algemene chirurgie, orthopedie, gynaecologie en neurologie.  Incidentieonderzoek POWIPREZIES
PREZIES Incidentieonderzoek Lijnsepsis Incidentie van lijnsepsis in ziekenhuizen Per 1.000 lijndagen dwz het aantal dagen dat een patiënt een centraal veneuze katheter in een vene heeft.  Incidentieonderzoek lijnsepsisPREZIES
SNIV Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen (Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen) Prevalentieonderzoek verpleeghuizen Puntprevalentie van zorginfecties in verpleeghuizen Bewoners van verpleeghuizen SNIV PrevalantiemetingSNIV
SNIV Incidentiemeting verpleeghuizen Incidentie van zorginfecties in verpleeghuizen Bewoners van verpleeghuizen SNIV IncidentiemetingSNIV

PREZIES

PREZIES (PREventie van ZIEkenhuisinfecties door  Surveillance Een systeem dat (actueel) inzicht geeft in de ontwikkeling van het vóórkomen van zowel infectieziekten als ziekteverwekkers. Dit houdt in de systematische verzameling, analyse en interpretatie van gegevens en vervolgens de rapportage. (Een systeem dat (actueel) inzicht geeft in de ontwikkeling van het vóórkomen van zowel infectieziekten als ziekteverwekkers. Dit houdt in de systematische verzameling, analyse en interpretatie van gegevens en vervolgens de rapportage.)) is een landelijk surveillancenetwerk voor zorginfecties in ziekenhuizen en zelfstandige behandelcentra ( PREZIES 2020 PREZIES, Referentiecijfers 2015 t/m 2019: Prevalentieonderzoek ziekenhuizen. PREZIES, Bilthoven (2020) ). Surveillance is het registreren van zorginfecties, het analyseren van de gegevens en het terugkoppelen van de resultaten aan betrokkenen zodat interventiemaatregelen kunnen worden ingesteld om het optreden van de zorginfecties te reduceren.

Er zijn twee methoden om het voorkomen van zorginfecties te meten namelijk via  prevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie), ooit in het leven (lifetime prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.)- of incidentiemeting. Binnen het PREZIES netwerk worden het Prevalentieonderzoek Ziekenhuizen, het Incidentieonderzoek Postoperatieve wondinfecties en het Incidentieonderzoek Lijnsepsis uitgevoerd.

Deelname aan het landelijke netwerk is op vrijwillige basis en jaarlijks kan men tot deelname besluiten.


PREZIES Prevalentieonderzoek Ziekenhuizen

Sinds 2007 wordt tweemaal per jaar in een beperkte tijd de prevalentie van zorginfecties in Nederlandse ziekenhuizen gemeten. Het gaat hierbij dus om de  puntprevalentie Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment, absoluut of relatief. (Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment, absoluut of relatief.). De zorginfecties die geregistreerd worden, zijn postoperatieve wondinfecties,  sepsis Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. (Sepsis is een klinisch syndroom dat gekenmerkt wordt door een algemene ontstekingsreactie van het hele lichaam op een infectie. Het is een zeer ernstige aandoening met een aanzienlijke kans dat de patiënt in korte tijd overlijdt. Vaak wordt het omschreven als bloedvergiftiging. )/bacteriëmie, lage luchtweginfecties, urineweginfecties, infecties van gewrichten en botten, infecties van het cardiovasculaire systeem, infecties van het centrale zenuwstelsel, infecties van het oog, infecties van het oor, infecties van mond, tong of tandvlees, infecties van de bovenste luchtwegen, infecties van het gastro-intestinale systeem, infecties van het voortplantingssysteem, en infecties van huid en weke delen ( PREZIES 2020 PREZIES, Referentiecijfers 2015 t/m 2019: Prevalentieonderzoek ziekenhuizen. PREZIES, Bilthoven (2020) ).

Van een zorginfectie wordt nagegaan of deze tijdens de huidige of eerdere opname ontstaan is. Vanaf 2014 worden de zorginfecties die gerelateerd zijn aan een eerdere ziekenhuisopname ook opgenomen in de registratie en als zorginfecties bij opname (ZIBO) geregistreerd. Voor een ZIBO heropname telt een specifieke termijn per soort infectie.


PREZIES Incidentieonderzoek Postoperatieve wondinfecties

De registratie van POWI Postoperatieve wondinfecties (Postoperatieve wondinfecties)’s gebeurt sinds 2019 op basis van 19 ‘indicatoroperaties’ verdeeld over de chirurgische gebieden: cardiochirurgie, algemene chirurgie, orthopedie, gynaecologie en neurochirurgie . Deze indicatoroperaties worden relatief vaak uitgevoerd. Alleen initiële operaties aan een orgaan of structuur worden geregistreerd, en geen heroperaties of revisies. Voor 2012 werd er binnen het incidentieonderzoek geregistreerd op basis van CTG-codering en werden POWI’s na heroperaties of revisies ook meegeteld. Daarom wordt in VZInfo alleen de  incidentie Het aantal nieuwe gevallen van of nieuwe personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde periode, absoluut of relatief. (Het aantal nieuwe gevallen van of nieuwe personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde periode, absoluut of relatief.) sinds 2012 gepresenteerd.

Doordat de opnameduur in ziekenhuizen afneemt, openbaren POWI’s zich steeds vaker pas na ontslag uit het ziekenhuis. Daarom is binnen deze POWI-module surveillance gedurende een vaste follow-up periode verplicht. Deze periode was ten tijde van de surveillance, afhankelijk van het type operatie, 30 dagen of 90 dagen ( PREZIES 2019 PREZIES, Referentiecijfers 2014-2018: Postoperatieve Wondinfecties. PREZIES, Bilthoven (2019) ). Bij het plaatsen van een implantaat van niet-humane oorsprong bedroeg deze periode tot 2015 één jaar ( PREZIES 2016 PREZIES, PREZIES. Referentiecijfers 2012-2015: Postoperatieve Wondinfecties, Bilthoven (2016) ).

De opzet van de surveillance staat niet toe dat er één incidentiecijfer voor alle POWI’s wordt gepresenteerd. Het risico op een POWI is afhankelijk van de indicatoroperatie en daarmee is ook de incidentie afhankelijk van de indicatoroperatie.


PREZIES Incidentieonderzoek Lijnsepsis

Lijnsepsis is sepsis gerelateerd aan het gebruik van centraal veneuze katheters ( CVK centraal veneuze katheter (centraal veneuze katheter)). De incidentie van lijnsepsis wordt uitgedrukt in het aantal infecties per 1.000 lijndagen. Een lijndag is een dag dat een patiënt een CVK in een vene heeft. Het aantal lijndagen is het aantal dagen dat lijnen bij patiënten in situ blijven. De incidentie wordt berekend door het aantal geconstateerde infecties in een bepaalde periode te delen door het aantal lijndagen maal 1.000 ( PREZIES 2019 PREZIES, Referentiecijfers 2014 t/m 2018: Lijnsepsis. PREZIES, Bilthoven (2019) ).


SNIV

SNIV, Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen, heeft als doel een netwerk van verpleeghuizen te vormen die functioneren als peilstations voor een landelijke surveillance van infectieziekten in verpleeghuizen. Binnen SNIV worden uitgevoerd het punt-prevalentieonderzoek, de wekelijkse incidentiemeting zorginfecties in verpleeghuizen, en de verdiepende surveillance van antibioticaresistentie (SNIV).


SNIV Prevalentieonderzoek verpleeghuizen

Binnen het SNIV prevalentieonderzoek worden gegevens verzameld over het optreden van zorggerelateerde infecties in verpleeghuizen en over risicofactoren die de kans op het krijgen van een zorggerelateerde infectie beïnvloeden ( SNIV 2014 SNIV, Registratieprotocol incidentiemeting Surveillance Netwerk Infectieziekten Verpleeghuizen (SNIV), Bilthoven (2014) ). De infectieziekten die geregistreerd worden, zijn sepsis/bacteriëmie, infectie van de onderste luchtwegen, urineweginfectie, gastro-intestinale infectie en bacteriële conjunctivitis.

Tweemaal per jaar, op een dag in april en/of november, worden de infecties op de afdelingen geregistreerd. Registratie vereist dat op de dag van het onderzoek nog klinische symptomen aanwezig zijn, dan wel nog behandeling plaatsvindt. De infectie hoeft op de onderzoeksdag niet meer te voldoen aan de definitie (bijvoorbeeld als gevolg van de behandeling), maar moet daar eerder wel aan hebben voldaan ( SNIV 2015 SNIV, Protocol en dataspecificaties: SNIV Prevalentieonderzoek Verpleeghuizen, Bilthoven (2015) ).


SNIV Incidentiemeting zorginfecties

Binnen de incidentiemodule van SNIV worden gegevens verzameld over het optreden van infectieziekten en het aantal sterfgevallen en over risicofactoren die de kans op het krijgen van een infectie en de kans op overlijden in het verpleeghuis zouden kunnen beïnvloeden.

Wekelijks worden voor de vier infectieziekten lage luchtweginfecties, influenza-achtig ziektebeeld, urineweginfectie en gastro-enteritis elk gediagnostiseerde geval op de afdeling een registratieformulier ingevuld voor de bewoners van de afdelingen die meedoen aan de surveillance op één verpleeghuislocatie.

De incidentie van zorginfecties in verpleeghuizen wordt uitgedrukt in het aantal bewonersweken per infectie. Een bewonersweek is het aantal bewoners (bedden) in de deelnemende verpleeghuizen in een bepaalde week. De incidentie wordt berekend door het aantal infecties in een week te delen door het aantal bewoners in de verpleeghuizen dat die week deelnam aan de registratie maal 1.000.


Europese cijfers afkomstig van ECDC

De Europese gegevens over zorginfecties zijn afkomstig van het eerste prevalentieonderzoek naar zorginfecties en antibioticagebruik in de 28 landen van de  EU Europese unie (Europese unie) aangevuld met IJsland en Noorwegen ( European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC) 2014 European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC), Point prevalence survey of healthcare-associated infections and antimicrobial use in European long-term care facilities April-May 2013, Stockholm (2014) ). Het Europese Centre for Disease Prevention and Control ( ECDC European Centre for Disease Prevention and Control (European Centre for Disease Prevention and Control )) coördineerde dit onderzoek uit 2011-2012 waarin gegevens over het aantal gerapporteerde ziekenhuisinfecties uit verschillende landen werden verzameld. Het prevalentieonderzoek werd in alle deelnemende landen volgens een standaard protocol uitgevoerd. De landen waren zelf verantwoordelijk voor het selecteren van een al dan niet representatieve steekproef van ziekenhuizen.