Vaccinatiegraad influenza relatief hoog in Nederland, maar bijna overal onder streefnorm

In Nederland laten relatief veel mensen van 65 jaar en ouder zich tegen influenza vaccineren. De vaccinatiegraad is hoog in vergelijking met andere Europese landen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Europese Unie streven ernaar om in alle Europese landen 75% van de ouderen te vaccineren tegen influenza. Deze streefnorm wordt alleen in Denemarken en Ierland gehaald. In landen in het oosten van de EU Europese unie (Europese unie), zoals Polen, Slowakije en Bulgarije is de vaccinatiegraad het laagst.

Nederlandse vaccinatiegraad DKT laag in vergelijking met EU

In een internationale vergelijking van de vaccinatiegraad voor difterie, kinkhoest en tetanus (DKT) neemt Nederland een vrij lage positie in. De vaccinatiegraad is voor DKT in de meeste landen 90% of hoger. In sommige landen (zoals België) wordt de vaccinatiegraad bepaald met vragenlijsten onder de bevolking. Andere landen hebben een landelijk dekkend vaccinatieregister op individueel niveau. Dit beperkt de vergelijkbaarheid tussen landen. Sinds 2022 ontvangt het RIVM een deel van de vaccinaties anoniem, waardoor er sprake is van onderrapportage van de vaccinatiegraad in Nederland. Hierdoor is de positie van Nederland waarschijnlijk gunstiger dan hier weergegeven (RIVM, 2025).

Vaccinatiegraad in Europese landen gestegen, maar schommelt in veel landen

Over het algemeen is de vaccinatiegraad bij kinderen in Europese landen gestegen tussen 2005 en 2024, al schommelt het percentage gevaccineerde kinderen sinds een paar jaar in sommige Europese landen, waaronder Nederland (WHO, 2025). Wereldwijd is de vaccinatiegraad van DKT scherp gedaald, als gevolg van de COVID-19-pandemie, het leven van kinderen in conflictsituaties en beperkte voorraad van vaccins. Dit geldt met name voor armere landen. Er is een inhaalslag nodig om uitbraken van ziekten te voorkomen (WHO, 2022; WHO, 2021; WHO Immunization Data portal - Global). 

WHO-norm van 95% wordt niet in heel Europa gehaald

De vaccinatiegraad voor de BMR Bof, mazelen, rodehond (Bof, mazelen, rodehond) (bof, mazelen, rodehond) is in Nederland laag vergeleken met andere EU Europese unie (Europese unie)-landen. In Nederland wordt de WHO-norm van 95%, nodig om mazelen uit te bannen, bij de vaccinatie op zuigelingenleeftijd niet gehaald. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk. In Roemenië is de vaccinatiegraad voor mazelen het laagst: 78%. Sinds 2022 ontvangt het RIVM een deel van de vaccinaties anoniem, waardoor er sprake is van onderrapportage van de vaccinatiegraad in Nederland. Hierdoor is de positie van Nederland waarschijnlijk gunstiger dan hier weergegeven (RIVM, 2025).

Lichte daling van gevaccineerde zuigelingen

De vaccinatiegraad onder zuigelingen is na 2014 voor BMR licht gedaald (Hagenaars et al., 2018 Hagenaars, L. L., Harbers, M. M., Achterberg, P. W., van den Brink, C.L., Jeurissen, P. P. T., Het Nederlandse gezondheidszorgsysteem in internationaal perspectief, Bilthoven (2018) (Hagenaars, L. L., Harbers, M. M., Achterberg, P. W., van den Brink, C.L., Jeurissen, P. P. T., Het Nederlandse gezondheidszorgsysteem in internationaal perspectief, Bilthoven (2018)); van Lier et al., 2020 van Lier, E.A., Kamp, L., Oomen, P. J., Giesbers, H., van Vliet, J.A., Drijfhout, I.H., Zonnenberg-Hoff, de Melker, H.E., Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2019, Bilthoven (2020) (van Lier, E.A., Kamp, L., Oomen, P. J., Giesbers, H., van Vliet, J.A., Drijfhout, I.H., Zonnenberg-Hoff, de Melker, H.E., Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2019, Bilthoven (2020))). Ook in andere Europese landen daalt de vaccinatiegraad (WHO, 2023).

Vaccinatiegraad HPV in Nederland gemiddeld in EU

Van de EU Europese unie (Europese unie)-landen (en Noorwegen, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk) die een HPV-vaccinatie aanbieden neemt Nederland een middenpositie in met de vaccinatiegraad. De hoogste percentages 15-jarige meisjes die de aanbevolen doses hebben ontvangen zijn te vinden in Portugal en Noorwegen. Dit geldt ook voor het percentages jongens die de aanbevolen doses hebben ontvangen. Van de landen in de vergelijking halen alleen Portugal en Noorwegen het WHO-doel om 90% van de meisjes en jongens te vaccineren (WHO FCTC, 2020; WHO Global Health Observatory). Bulgarije wijkt af met de laagste percentages: 3% van de 15-jarige meisjes en 1% van de jongens. Sinds 2022 ontvangt het RIVM een deel van de vaccinaties anoniem, waardoor er sprake is van onderrapportage van de vaccinatiegraad in Nederland. Hierdoor is de positie van Nederland waarschijnlijk gunstiger dan hier weergegeven (RIVM, 2025).

HPV-vaccinatie voorkomt veel baarmoederhalskanker

Nagenoeg alle gevallen van baarmoederhalskanker worden veroorzaakt door HPV (humaan papillomavirus). HPV veroorzaakt ook een deel van de kankers aan de penis, vagina, schaamlippen, anus en kankers in de mond- en keelholte. HPV-vaccinatie voorkomt veel van de gevallen van baarmoederhalskanker of een voorstadium daarvan. Zie ook Preventie van baarmoederhalskanker en HPV-vaccinatie | RIVM.